Wislawa Szymborska 2

Opdracht voor vandaag is een gedicht te laten lezen van Wislawa Szymborska dat me aanspreekt. En ik wil iets laten zien dat ik gemaakt heb na het zien van de documentaire .

De dichteres vertelt dat ze graag collages maakt, en vertelt naar aanleiding van een collage waarop een rode Engelse telefooncel te zien is in een paradijselijk landschap, dat een Pool altijd wil pochen: er moet dus wel een telefooncel zijn in het paradijs, anders kan hij niet opscheppen tegenover de thuisblijvers. Ik plakte een giraffe in een besneeuwd bos…

Uit een NRC-artikel  2007:
Het maken van collages is ook een vorm van creativiteit.

„Niet overdrijven, hoor. Het is gewoon uitrusten. In een psychiatrische inrichting zullen ze patiënten nooit vragen om bij wijze van therapie eens een gedicht te schrijven, ze laten altijd iets met de handen doen. Dat is rustgevend. Een kunstschilder kan al werkend praten met zijn model, als je schrijft kun je dat niet. Dan ben je alleen, moet je je concentreren op je eigen gedachten.”

Dubbele punt heet haar nieuwe dichtbundel. Zeventien nieuwe gedichten in de vertaling van Karol Lesman, toegankelijk, helder, speels, ironisch, ernstig en vaak met een kwinkslag, zoals haar eerdere poëzie. We herkennen haar voorkeur voor alledaagse details en gebeurtenissen, vaak bezien vanuit een kosmisch perspectief, de vertellende, beschouwende toon, de wisseling tussen verschillende taalregisters en vooral de verwondering.

Een van de ontroerendste gedichten in de bundel is ‘De oude professor’, een gedicht over ouder worden en vergankelijkheid. Een oude man wordt gevraagd naar de tijd van vroeger, zijn vrienden, zijn gezondheid. ‘Zij verbieden mij koffie, wodka, sigaretten,/ het meedragen van zware herinneringen of voorwerpen./ Ik moet doen of ik het niet hoor,/ antwoordde hij. […] Als het ’s avonds mooi weer is, kijk ik naar de hemel./ Ik blijf me verbazen’.

Szymborska: „Ja, dat gedicht gaat over mijzelf. De verbazing, de verwondering mag je niet verliezen. Bij alle desillusie moeten die overeind blijven. De verwondering is de belangrijkste missie van de dichter.”

Een titel hoeft niet

Hier zit ik dan onder een boom
aan de oever van een rivier,
op een zonnige morgen.
Een nietige gebeurtenis
die niet de geschiedenis ingaat.
Het zijn geen veldslagen en pacten
waarvan de motieven worden onderzocht,
of gedenkwaardige tirannenmoorden.

Toch zit ik aan de rivier, dat is een feit.
En nu ik hier ben,
moet ik ergens vandaan zijn gekomen
en daarvoor
op nog vele andere plaatsen zijn geweest,
net zoals veroveraars van landen
voor ze aan boord gingen.

Zelfs een vluchtig ogenblik heeft een rijk verleden,
een vrijdag voor een zaterdag,
een mei die aan juni voorafging.
Het heeft zijn eigen horizons,
even werkelijk als in de veldkijkers van bevelhebbers.

De boom is een populier die hier al jaren wortelt.
De rivier is de Raba die langer stroomt dan vandaag.
Het paadje is niet eergisteren pas
door de struiken gebaand.
Om die wolken te kunnen verjagen,
moet de wind ze eerst hierheen hebben gewaaid.

En hoewel in de buurt niets groots gebeurt,
is de wereld daardoor nog niet armer aan details,
niet minder gefundeerd, niet zwakker gedefinieerd
dan toen volksverhuizingen haar in hun greep hielden.

Niet alleen geheime komplotten worden in stilte gehuld,
niet alleen kroningen gaan van een gevolg van oorzaken vergezeld.
Rond kunnen niet alleen de jubilea van opstanden zijn,
maar ook de omspoelde steentjes aan de waterkant.

Dicht en verstrengeld is het borduursel van de omstandigheden. De steken van de mier in het gras.
Het gras dat aan de aarde is genaaid.
Het golfpatroon waardoor een twijgje wordt geregen.

Het is zo gegaan dat ik hier ben en kijk.
Boven me fladdert een witte vlinder in de lucht
met vleugeltjes die alleen van hem zijn
en over mijn handen vliegt zijn schaduw,
geen andere, niet zomaar een, alleen de zijne.

Wanneer ik zoiets zie, verlaat me altijd de zekerheid
dat wat belangrijk is
belangrijker is dan wat onbelangrijk is.

Wislawa Szymborska (vert. Gerard Rasch)

Zo je te kunnen verwonderen, tot op hoge leeftijd – bewonderenswaardig.

 

Over katrienruitenburg

Ik ben Katrien Ruitenburg, en ik ben een blog begonnen om mijn creativiteit te verkennen.
Dit bericht werd geplaatst in blogbijdrage. Bookmark de permalink .

Een reactie op Wislawa Szymborska 2

  1. Sterre Ruitenburg zegt:

    Wat is je collage leuk geworden! Ik vind het grappig om te zien wat het effect is als je een afbeelding in een andere context plaatst.

    Ik weet eigenlijk niet wat een taalregister is. Kun je me dat uitleggen?

    Wat is dat een prachtig gedicht! Ik vind het bijzonder hoe Wislawa Szymborska een alledaagse situatie kan schetsen en kan inzien dat elk ogenblik, hoe onbelangrijk deze ook lijkt, verstrengeld is in het borduursel van omstandigheden. Gaaf!

    Liefs van Sterre

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s